Wypowiedzenie umowy zlecenia – z dnia na dzień czy z zachowaniem okresu wypowiedzenia?

O ile według Kodeksu pracy okres wypowiedzenia wynosi od zaledwie 3 dni roboczych w przypadku umów o pracę na okres próbny, które zawarto na krócej niż 2 tygodnie, do aż 3 miesięcy w przypadku pracowników zatrudnionych od minimum 3 lat w danej firmie, o tyle okres wypowiedzenia umowy zlecenia nie jest regulowany przez Kodeks cywilny. Czy to oznacza, że zleceniodawca może wypowiedzieć umowę zlecenie w dowolnym momencie, nawet ze skutkiem natychmiastowym?

Kto i kiedy może wypowiedzieć umowę zlecenie – zleceniodawca czy zleceniobiorca?

Zgodnie z art. 746 Kodeksu cywilnego obie strony umowy zlecenia mogą ją wypowiedzieć w dowolnym momencie. Nie ma znaczenia, jak długo zamierzały współpracować. Potwierdza to wyrok Sądu Najwyższego z 28 września 2004 roku (sygn. akt IV CK 640/03). Umowę zlecenie można rozwiązać natychmiast lub po upływie okresu wypowiedzenia, o ile strony umowy taki ustaliły.

Jeśli zleceniobiorca lub zleceniodawca wypowie umowę zlecenie ze skutkiem natychmiastowym, ale nie powoła się na ważny powód, odpowie finansowo za szkodę, która powstała po drugiej stronie wskutek nagłego zakończenia współpracy.

Według art. 746 § 1 i 2 Kodeksu cywilnego zleceniodawca i zleceniobiorca mogą wypowiedzieć umowę w każdym czasie, przy czym mogą ponieść odpowiedzialność finansową, zwłaszcza jeśli wypowiedzenie nastąpiło bez ważnego powodu.

Co kluczowe, przepisy Kodeksu cywilnego, które dotyczą umowy zlecenia, mają charakter dyspozytywny – oprócz bezwzględnie obowiązujących art. 746 § 3 i art. 751. Podkreślił to Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 23 listopada 2011 roku (sygn. akt IV CNP 14/11). To oznacza, że strony umowy zlecenia mogą inaczej określić swoje prawa i obowiązki. Wtedy kierują się zasadą swobody umów z art. 3531 Kodeksu cywilnego. Ważne, aby cele lub treść umowy zlecenia nie sprzeciwiały się zasadom współżycia społecznego, właściwości stosunku prawnego i ustawie.

Okres wypowiedzenia umowy zlecenia według Kodeksu cywilnego

Zleceniodawca i zleceniobiorca mogą ustalić, że rozwiązanie umowy zlecenia może nastąpić wskutek wypowiedzenia z zachowaniem okresu wypowiedzenia. W tym trybie nie ma znaczenia, czy strona rozwiązująca umowę ma ważny powód, czy nie. Kodeks cywilny nie określa, ile może trwać taki okres. Dopuszcza się dowolną liczbę dni, tygodni czy miesięcy. Jeśli chcesz podpisać umowę zlecenie na pół roku, to możesz zaproponować drugiej stronie, aby okres wypowiedzenia trwał np. 1 tydzień, 2 tygodnie, 3 tygodnie lub 1 miesiąc. Powinien być proporcjonalny do okresu obowiązywania umowy. 3 miesiące okresu wypowiedzenia umowy zlecenie zawartej na 6 miesięcy to przesada.

Ustalając warunki wypowiedzenia umowy zlecenie, warto wziąć pod uwagę m.in.:

• wartość, którą wnosi zleceniobiorca do przedsiębiorstwa,
• skalę wpływu podwykonawcy na zadania pracowników,
• trudność w zastąpieniu zleceniobiorcy inną kompetentną osobą,
• ryzyko wypowiedzenia umowy w najgorętszym okresie sprzedażowym dla firmy.

Co istotne, postanowienie o rozwiązaniu umowy zlecenia z zachowaniem okresu wypowiedzenia nie wyłącza prawa do natychmiastowego wypowiedzenia umowy z ważnych powodów, czyli zgodnie z niezbywalnym prawem opisanym w art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego.

Jak liczyć okres wypowiedzenia umowy zlecenia?

Zgodnie z art. 112 Kodeksu cywilnego termin określony w tygodniach, miesiącach czy latach kończy się z upływem dnia, który datą lub nazwą odpowiada początkowemu dniowi terminu. Jeżeli takiego dnia nie ma w ostatnim miesiącu (np. nie istnieje 30 czy 31 lutego, 31 kwietnia, 31 czerwca itd.), przyjmuje się, że koniec okresu wypowiedzenia wypada w ostatnim dniu tego miesiąca.

• 1-miesięczny okres wypowiedzenia umowy zlecenie złożonego 31 lipca upłynie 31 sierpnia. Gdyby zleceniodawca wypowiedział umowę 31 sierpnia, to rozwiązałaby się 30 września.
• 2-tygodniowy okres wypowiedzenia umowy zlecenie złożonego 20 lipca (czwartek) upłynie 3 sierpnia (czwartek za 2 tygodnie).
• 7-dniowy okres wypowiedzenia umowy zlecenie złożonego 25 lipca (poniedziałek) upłynie 1 sierpnia (poniedziałek za 1 tydzień).

Okres wypowiedzenia odlicza się od dnia następującego po dniu złożenia oświadczenia woli (wypowiedzenia), o ile dotarło do odbiorcy w sposób umożliwiający zapoznanie się z nim.

Nie, zleceniodawca nie może odebrać zleceniobiorcy prawa do wypowiedzenia umowy zlecenia ze skutkiem natychmiastowym z ważnych powodów, nawet jeśli strony zgodziły się na rozwiązanie umowy z zachowaniem okresu wypowiedzenia. Natomiast może wyłączyć prawo do wypowiedzenia umowy zlecenia ze skutkiem natychmiastowym bez ważnego powodu.

W uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego z 16 lutego 2001 roku (sygn. akt IV CKN 244/00) możemy przeczytać, że postanowienie, które zakazywało rozwiązania umowy zlecenia na czas określony, było nieważne w świetle art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego. SN podkreślił, że żadna ze stron umowy nie może ani wyłączyć, ani ograniczyć dyspozycji wynikającej z tego przepisu. Nie ma przy tym znaczenia, czy umowa zlecenie została zawarta na czas nieokreślony, czy

Kara umowna za wypowiedzenie umowy zlecenia

Jak możemy się dowiedzieć ze wspomnianego uzasadnienia wyroku Sądu Najwyższego z 23 listopada 2011 roku (sygn. akt IV CNP 14/11), ani zleceniodawca, ani zleceniobiorca nie może zastrzec kary umownej za wypowiedzenie umowy zlecenia z ważnych przyczyn. To uprawnienie, które wynika z art. 746 § 3 Kodeksu cywilnego, nie podlega ani wyłączeniu, ani ograniczeniu w umowie zleceniu. Tymczasem postanowienie o karze umownej za wypowiedzenie umowy z ważnych powodów sprzeciwiałoby się temu przepisowi, który ma charakter bezwzględnie obowiązujący.

Oczywiście zgodnie z art. 483 § 1 Kodeksu cywilnego zleceniodawca może nałożyć karę umowną na zleceniobiorcę, który nie wykonał zobowiązania lub wykonał je nienależycie (niedbale), więc musi naprawić szkodę, która z tego wyniknęła.

Wypowiedzenie umowy zlecenia – wzór do pobrania

Wypowiedzenie umowy zlecenia powinno zawierać:

• datę i miejsce złożenia wypowiedzenia,
• dane zleceniodawcy i zleceniobiorcy (imię i nazwisko oraz adres zamieszkania wykonawcy, nazwa i NIP przedsiębiorstwa, adres siedziby itp.),
• dane wypowiadanej umowy zlecenie (np. numer, datę i miejscowość zawarcia),
• przyczynę zakończenia współpracy (o ile strona wypowiada umowę z ważnego powodu),
• określenie okresu wypowiedzenia i dnia, w którym upływa (o ile obowiązuje)
• podpis strony, która wypowiada umowę.

Wypowiedzenie umowy zlecenia musi mieć taką formę, aby druga strona mogła skutecznie zapoznać się z treścią dokumentu. Strona, która wypowiada umowę zlecenie, musi przestrzegać art. 60 Kodeksu cywilnego. Ten przepis dotyczy formy oświadczenia woli – a takim jest wypowiedzenie.

Zgodnie z przywołanym artykułem osoba, która dokonuje czynności prawnej, wyraża swoją wolę tak, aby ujawnić ją w sposób dostateczny, również w postaci elektronicznej. Po przetłumaczeniu z prawnego na nasze – pisemne wypowiedzenie można wręczyć osobiście, wysłać pocztą (najlepiej listem poleconym ze zwrotnym potwierdzeniem odbioru) lub e-mailem.

W ostatnim przypadku trzeba zadbać o podpisanie dokumentu kwalifikowanym podpisem elektronicznym, o czym stanowi art. 781 Kodeksu cywilnego. Bez niego wypowiedzenie w formie elektronicznej jest skuteczne, ale wadliwe, więc można je zakwestionować na drodze sądowej.

Teoretycznie można wypowiedzieć umowę zlecenie ustnie, zwłaszcza jeśli strony zawarły ją w takiej formie. W praktyce – lepiej mieć namacalny dowód rozwiązania umowy. Zgodnie z art. 61 § 1 i 2 k.c. oświadczenie woli (czyli wypowiedzenie) uznaje się za złożone z chwilą, gdy doszło do innej osoby w taki sposób, że mogła zapoznać się z jego treścią.

Co istotne, według art. 76 k.c. umowa zlecenie może stanowić, że wypowiedzenie trzeba złożyć w formie pisemnej pod rygorem nieważności. To oznacza, że oświadczenie w innej formie, np. ustnej, nie zostanie uznane. Jeżeli strony nie określą skutków niezachowania formy wypowiedzenia w umowie, czyli wspomnianego rygoru nieważności, to przyjmuje się, że była zastrzeżona wyłącznie dla celów dowodowych.