Przekroczenie progu podatkowego przez pracownika. Jak obliczyć zaliczkę na podatek powyżej 120 000 zł dochodu?

Podsumowanie – najważniejsze informacje

▪️W Polsce obowiązują dwa progi podatku dochodowego (PIT): 12% dla dochodów do 120 000 zł rocznie oraz 32% od nadwyżki ponad tę kwotę.

▪️Wyższa stawka dotyczy tylko części dochodu powyżej progu, a nie całego wynagrodzenia – przekroczenie limitu nie powoduje więc automatycznego opodatkowania całej pensji stawką 32%.

▪️Pracodawca monitoruje dochód pracownika narastająco w trakcie roku i po przekroczeniu progu zaczyna naliczać 32% podatku od nadwyżki w kolejnych miesiącach.

▪️Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł, co przekłada się na miesięczną kwotę zmniejszającą zaliczkę 300 zł, jeśli pracownik złoży odpowiednie oświadczenie (np. PIT-2).

▪️Przy kilku źródłach dochodu (np. dwóch umowach o pracę lub pracy i działalności) pracownik powinien sam kontrolować poziom swoich dochodów, ponieważ płatnicy nie mają pełnej informacji o innych zarobkach.

▪️Przekroczenie progu podatkowego najczęściej następuje pod koniec roku, zwłaszcza przy wyższych wynagrodzeniach, premiach lub dodatkowych świadczeniach.

▪️Ostateczne rozliczenie podatku następuje w zeznaniu rocznym, gdzie uwzględniane są wszystkie dochody, ulgi oraz nadpłaty lub niedopłaty podatku.

Czy wiesz, ile minimalnie powinien zarabiać Twój pracownik, aby przekroczyć próg podatkowy w trakcie roku? Chociaż na podstawę opodatkowania wpływa wiele czynników, to dla uproszczenia można przyjąć, że maksymalne wynagrodzenie brutto na poziomie ok. 11 000 zł nie sprawi, że pracodawca naliczy wyższą stawkę podatku dochodowego, czyli 32% od nadwyżki ponad 120 000 zł dochodu. Wyjaśniamy, jak obliczać zaliczkę na podatek dochodowy w II progu podatkowym. Kto powinien tego pilnować – płatnik (np. pracodawca, zleceniodawca) czy podatnik (np. pracownik, zleceniobiorca)?

Progi podatkowe w Polsce

Progi podatkowe obowiązują w przypadku naliczania podatku dochodowego według zasad ogólnych, czyli skali podatkowej. Art. 27 ust. 1 ustawy o PIT uzależnia wysokość podatku dochodowego od podstawy opodatkowania. Jeśli nie przekracza 120 000 zł w roku podatkowym, podatnika obowiązuje 12% stawka podatku.

Kiedy podstawa obliczenia podatku dochodowego przekroczy 120 000 zł w roku podatkowym, stawka podatku wzrasta z 12% do 32%, przy czym wyższa obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad 120 000 zł. To oznacza, że jeśli podstawa opodatkowania wyniesie 220 000 zł, nadwyżka wynosi 100 000 zł.

Próg podatkowy	Podstawa opodatkowania obliczona w sposób narastający	Stawka podatku
I	Do 120 000 zł	12%
II	Powyżej 120 000 zł	32% nadwyżki ponad 120 000 zł

Ważne

Kwota wolna od podatku wynosi 30 000 zł w roku podatkowym. Jeśli dochód podatnika nie przekroczy tej kwoty, nie zapłaci on podatku dochodowego. Na podstawie kwoty wolnej od podatku oblicza się kwotę zmniejszającą zaliczkę na podatek dochodowy. Wynosi nie więcej niż 300 zł miesięcznie – niezależnie od liczby podpisanych umów. Zarówno pracownik, jak i zleceniobiorca może podzielić kwotę zmniejszającą podatek między maksymalnie 3 płatników. Wtedy każdy odejmie 100 zł od zaliczki.

Zautomatyzujemy kadry i płace w Twojej firmie

Zajmiemy się rozliczaniem Twoich pracowników, a Ty zyskasz dostęp do zautomatyzowanej platformy kadrowo-płacowej online, która zastąpi arkusze kalkulacyjne, niekompatybilne aplikacje, papierową dokumentację czy e-mailowe wnioski urlopowe. Doświadcz obsługi kadrowo-płacowej nowocześniejszej niż w biurze rachunkowym!

Dowiedz się więcej

Próg podatkowy – netto czy brutto?

Kwota, od której zależy stawka podatku dochodowego, nie jest ani wynagrodzeniem brutto, ani wynagrodzeniem netto pracownika. Jak można przeczytać we wspomnianym art. 27 ust. 1 ustawy o PIT, podatek dochodowy pobiera się od podstawy jego obliczenia. To mamy na myśli, mówiąc o dochodzie pracownika w kontekście progów podatkowych.

Aby uzyskać podstawę opodatkowania, musimy znać co najmniej:

wynagrodzenie brutto pracownika,
składki ZUS na ubezpieczenia społeczne, które finansuje pracownik,
koszty uzyskania przychodu pracownika.

Kiedy pomniejszymy wynagrodzenie brutto o sumę składek społecznych pokrywanych przez pracownika i koszty uzyskania przychodu, otrzymamy podstawę opodatkowania.

To oczywiście spore uproszczenie, bo na podstawę obliczenia podatku wpływa wiele czynników, w tym zmienne składniki wynagrodzenia (np. premie) czy uczestnictwo pracownika w PPK (Pracowniczych Planach Kapitałowych). Ponadto niektórym podatnikom przysługują rozmaite zwolnienia podatkowe, np. ulga dla młodych czy ulga dla rodzin 4+.

Twoi pracownicy chcą dostawać paski płacowe, ale nie wiedzą, jak je odczytywać?

Zautomatyzowana platforma kadrowo-płacowa SD Worx TribePerk umożliwia pobieranie czytelnych pasków wynagrodzeń. Każdy pracownik może samodzielnie sprawdzić, co złożyło się na jego wynagrodzenie za dany miesiąc.

Ile musi zarabiać pracownik, aby przekroczyć próg podatkowy?

Niestety, trudno jednoznacznie określić, jakie wynagrodzenie zasadnicze pozwoli uniknąć II progu podatkowego. Jak wspomnieliśmy, na podstawę opodatkowania wpływa wiele czynników. Na dodatek pracownik może uzyskiwać dochody wyższe niż wynikające z umowy o pracę, np. ze względu na premię uznaniową lub benefity pracownicze, lub niższe, np. ze względu na długie zwolnienie lekarskie.

Na potrzeby artykułu możemy przeanalizować prosty, acz mało realistyczny przypadek, w którym podatnik:

jest zatrudniony wyłącznie na podstawie jednej umowy o pracę,
nie korzysta z żadnych ulg podatkowych,
nie jest uczestnikiem PPK,
mieszka w miejscowości, w której znajduje się zakład pracy,
zarabia tyle samo w każdym miesiącu (bez żadnych zmiennych składników wynagrodzenia).

W poniższym przykładzie przekroczenie progu podatkowego wiąże się z niższym wynagrodzeniem netto dla pracownika w ostatnich miesiącach roku, aczkolwiek może to nastąpić wcześniej, np. już w I kwartale.

Wynagrodzenie brutto	11 000 zł	15 000 zł
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne	11 000 zł	15 000 zł
Składka na ubezpieczenie emerytalne (9,76%)	1073,60 zł	1464 zł
Składka na ubezpieczenie rentowe (1,5%)	165 zł	225 zł
Składka na ubezpieczenie chorobowe (2,45%)	269,50 zł	367,50 zł
Suma składek ZUS finansowanych przez pracownika (13,71%)	1508,10 zł	2056,50 zł
Podstawa wymiaru składki zdrowotnej	9491,90 zł	12943,50 zł
Składka zdrowotna (9%)	854,27 zł	1164,92 zł
Kwota zmniejszająca podatek	300 zł	300 zł
Standardowe koszty uzyskania przychodu	250 zł	250 zł
Podstawa opodatkowania za wynagrodzenie styczniowe	9241,90 zł	12 693,50 zł
Podstawa opodatkowania za wynagrodzenie styczniowe po zaokrągleniu	9242 zł	12 694 zł
Podstawa opodatkowania obliczona w sposób narastający za okres od stycznia do października	92 419 zł	126 935 zł
Zaliczka na podatek dochodowy za styczeń	809,04 zł	1 223,28 zł
Zaliczka na podatek dochodowy za październik	809,04 zł	126 935 zł – 120 000 zł = 6935 zł (nadwyżka opodatkowana stawką 32%) 6935 zł × 32% = 2219,20 zł 12 693,50 zł – 6935 zł = 5758,50 zł ≈ 5759 zł (część dochodu mieszcząca się w limicie 120 000 zł i opodatkowana stawką 12%) 5759 zł × 12% = 691,08 zł 2219,20 zł + 691,08 zł = 2910,28 zł 2910,28 zł – 300 zł = 2610,28 zł
Zaliczka na podatek dochodowy za styczeń do przekazania urzędowi skarbowemu (po zaokrągleniu do pełnych złotych)	809 zł	1223 zł
Zaliczka na podatek dochodowy za październik do przekazania urzędowi skarbowemu (po zaokrągleniu do pełnych złotych)	809 zł	2610 zł
Wynagrodzenie netto za styczeń	7828,63 zł	10 555,58 zł
Wynagrodzenie netto za październik	7828,63 zł	9168,58 zł

Oblicz zaliczkę na podatek dochodowy od wynagrodzenia

Zobacz przykładowe obliczenia zaliczek na podatek z tytułu umowy zlecenia i umowy o dzieło. Ponadto dowiesz się, kiedy płatnicy nie odprowadzają zaliczek do urzędu skarbowego.

Sprawdź, jak obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy

Jak obliczyć podstawę opodatkowania w sposób narastający?

Obliczenia w tabeli zakładają uproszczony przypadek. Pracownik zarabia stałą kwotę co miesiąc (15 000 zł brutto), przysługują mu standardowe koszty uzyskania przychodów (250 zł), nie korzysta z żadnych ulg i nie ma innych źródeł dochodu.

Jednym z błędów byłoby pomnożenie podstawy opodatkowania po zaokrągleniu (czyli 12 694 zł zamiast 12 683,50 zł) przez liczbę miesięcy, za które chcemy ustalić dochód pracownika.

Wynagrodzenie brutto narastająco	Koszty uzyskania przychodu narastająco	Podstawa opodatkowania narastająco (wynagrodzenie brutto – 13,71% składek społecznych finansowanych przez pracownika – koszty uzyskania przychodu)	Próg podatkowy
styczeń	15 000 zł	250 zł	15 000 zł – 2056,50 zł – 250 zł = 12 693,50 zł
luty	30 000 zł	500 zł	25 387 zł
marzec	45 000 zł	750 zł	38 080,50 zł
kwiecień	60 000 zł	1000 zł	50 774 zł
maj	75 000 zł	1250 zł	63 467,50 zł
czerwiec	90 000 zł	1500 zł	76161 zł
lipiec	105 000 zł	1750 zł	88 854,50 zł
sierpień	120 000 zł	2000 zł	101 548 zł
wrzesień	135 000 zł	2250 zł	114 241,50 zł
październik	150 000 zł	2500 zł	126 935 zł
listopad	165 000 zł	2750 zł	139 628,50 zł
grudzień	180 000 zł	3000 zł	152 322 zł

Jak zapisać termin wypłaty wynagrodzenia w regulaminie?

Zdarza się, że pracodawcy niepoprawnie interpretują przepisy dotyczące wypłacania wynagrodzeń. W efekcie PIP mogłaby wykryć błędne zapisy w przepisach wewnątrzzakładowych.

Sprawdź, kiedy Twój pracownik powinien otrzymać przelew z wynagrodzeniem na konto

Kto pilnuje przekroczenia progu podatkowego – pracownik czy pracodawca?

W najprostszym scenariuszu, czyli stabilnym zatrudnieniu na podstawie jednej umowy o pracę, to pracodawca (płatnik) kontroluje, czy pracownik (podatnik) przekroczy I próg podatkowy. W tym przypadku podatnik nie ma wątpliwości, czy i komu złożyć oświadczenie o kwocie zmniejszającej podatek dochodowy na formularzu PIT-2 (lub w inny sposób przyjęty w firmie). Jeden płatnik może odejmować maksymalną kwotę, czyli 300 zł, od zaliczki na podatek dochodowy.

Komplikacje pojawiają się, kiedy podatnik uzyskuje dochody z różnych źródeł, w tym na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, np. umowy zlecenia i umowy o dzieło.

W takiej sytuacji poszczególni płatnicy nie są w stanie skontrolować, czy podatnik współpracujący z innymi przedsiębiorstwami przekroczy próg podatkowy, a jeśli tak, to kiedy. W efekcie odpowiedzialność za pilnowanie tej kwestii spada na podatnika, który musi poinformować płatników, kiedy powinni zacząć naliczać 32% podatku. Jeżeli tego nie zrobi, rozliczenie roczne wykaże (sporą) niedopłatę. Co ważne, nie będą za nią odpowiedzialni płatnicy, tylko podatnik, który nie złożył wniosku na czas.

Czy wiesz, że koszt zatrudnienia pracownika zależy nie tylko od składek ZUS?

Jeżeli zatrudnisz osobę na umowę o pracę, poniesiesz koszt równy wynagrodzeniu brutto podwyższonemu o ok. 20%. Koszt zatrudnienia rośnie, kiedy pracodawca pokrywa np. wpłaty do PPK (dobrowolne i obowiązkowe).

Sprawdź koszty zatrudnienia na różnych umowach

Jak obliczyć zaliczkę na podatek dochodowy w miesiącu, w którym pracownik przekroczył próg podatkowy?

Kiedy pracownik przekracza I próg podatkowy, pracodawca powinien naliczyć podatek dochodowy, stosując obie stawki: 12% i 32%. Niższa zaliczka na podatek dochodowy zostanie pobrana od kwoty mieszczącej się w limicie do 120 000 zł, a wyższa – od nadwyżki ponad 120 000 zł. W kolejnych miesiącach danego roku podatkowego (w praktyce – do końca roku kalendarzowego) pracodawca nalicza wyłącznie 32% podatku.

Wynagrodzenie brutto: 20 000 zł

Składka na ubezpieczenie emerytalne: 20 000 zł × 9,76% = 1952 zł

Składka na ubezpieczenie rentowe: 20 000 zł × 1,5% = 300 zł

Składka na ubezpieczenie chorobowe: 20 000 zł × 2,45% = 490 zł

Suma składek na ubezpieczenia społeczne: 2742 zł

Koszty uzyskania przychodów: 250 zł

Kwota zmniejszająca zaliczkę na podatek dochodowy: 300 zł

Podstawa opodatkowania: 17 008 zł

Podstawa opodatkowania za okres od stycznia do sierpnia: 136 064 zł

Nadwyżka opodatkowana stawką 32%: 136 064 zł – 120 000 zł = 16 064 zł

Podatek od nadwyżki w II progu podatkowym: 16 064 zł × 32% = 5140,48 zł

Kwota opodatkowana stawką 12%: 17 008 zł (miesięczna podstawa opodatkowania) – 16 064 zł (nadwyżka ponad 120 000 zł) = 944 zł

Podatek od kwoty mieszczącej się w I progu podatkowym: 944 zł × 12% = 113,28 zł

Suma zaliczek na podatek wg obu stawek: 113,28 zł + 5140,48 zł = 5253,76 zł

Zaliczka na podatek po odjęciu kwoty zmniejszającej podatek: 5253,76 zł – 300 zł = 4953,76 zł

Zaliczka na podatek dochodowy po zaokrągleniu: 4954 zł

Uwaga

Termin wypłaty wynagrodzenia wpływa na stawkę podatku w kontekście przekroczenia progu podatkowego. Załóżmy, że pracownik przekroczy I próg podatkowy w grudniu 2025 roku. Jeśli otrzyma wynagrodzenie do ostatniego dnia miesiąca, płatnik naliczy 32% podatku od nadwyżki ponad 120 000 zł. Nie stanie się tak, gdy pracodawca wypłaci wynagrodzenie za grudzień w styczniu następnego roku kalendarzowego. Można powiedzieć, że wtedy nastąpi „reset”. Płatnik naliczy 12% zaliczki od podstawy opodatkowania. Co ważne, chociaż płatnik rozliczy wynagrodzenia za 11 miesięcy w deklaracji PIT-11, to podatnikowi i tak będą przysługiwać np. koszty uzyskania przychodu i kwota zmniejszająca podatek za 12 miesięcy, które uwzględni w deklaracji PIT-37.

FAQ – najczęściej zadawane pytania

Kiedy pracownik przekracza drugi próg podatkowy?

Drugi próg podatkowy zostaje przekroczony, gdy roczny dochód pracownika przekroczy 120 000 zł. Od momentu przekroczenia tej kwoty nadwyżka dochodu jest opodatkowana stawką 32%.

Czy po przekroczeniu progu podatkowego cała pensja jest opodatkowana wyższą stawką?

Nie. Stawka 32% dotyczy wyłącznie nadwyżki ponad 120 000 zł, natomiast dochód do tej kwoty nadal jest opodatkowany stawką 12%.

Kto odpowiada za naliczanie wyższego podatku po przekroczeniu progu?

W przypadku umowy o pracę pracodawca jako płatnik podatku monitoruje dochód pracownika narastająco w ciągu roku i w odpowiednim momencie zaczyna naliczać wyższą zaliczkę na podatek od nadwyżki.

Czy pracownik musi informować pracodawcę o przekroczeniu progu podatkowego?

Zwykle nie, jeśli pracownik ma tylko jednego pracodawcę. Jeśli jednak posiada kilka źródeł dochodu, pracodawcy nie mają informacji o innych zarobkach – wtedy pracownik powinien sam kontrolować wysokość dochodów i ewentualne skutki podatkowe.

Jak kwota wolna od podatku wpływa na rozliczenie?

Kwota wolna wynosi 30 000 zł rocznie, co oznacza miesięczną kwotę zmniejszającą podatek 300 zł. Aby pracodawca uwzględniał ją przy naliczaniu zaliczki, pracownik musi złożyć odpowiednie oświadczenie (np. formularz PIT-2).

Czy przekroczenie progu podatkowego zawsze oznacza wyższy podatek do zapłaty w rozliczeniu rocznym?

Niekoniecznie. W rocznym zeznaniu podatkowym uwzględniane są wszystkie dochody, ulgi i odliczenia. W zależności od sytuacji podatnika może powstać nadpłata albo niedopłata podatku.

Czy premia lub jednorazowa wypłata może spowodować przekroczenie progu podatkowego?

Tak. Dodatkowe świadczenia, takie jak premie, nagrody czy inne jednorazowe wypłaty, mogą zwiększyć dochód w danym roku i spowodować przekroczenie progu podatkowego.

Katarzyna Kupczyk

Autor tekstu • Redaktor

Katarzyna Kupczyk to doświadczona copywriterka specjalizująca się w tworzeniu treści dla branży HR. Od ponad 5 lat przygotowuje eksperckie artykuły, poradniki i materiały edukacyjne, współpracując ściśle ze specjalistami ds. kadr i płac. Przez 10 lat rozwijała również content marketing dla sektora bankowego, prawniczego i ubezpieczeniowego, tworząc wysokiej jakości teksty wspierające komunikację marek z kluczowych, regulowanych obszarów.

Jest absolwentką filologii polskiej na Uniwersytecie Wrocławskim. Interesuje się trendami HR, nowoczesnymi praktykami pracodawców oraz kierunkami rozwoju rynku pracy, które chętnie wykorzystuje w swoich materiałach, aby dostarczać odbiorcom aktualnych i merytorycznych treści.